İhbar ve Kıdem Tazminatı hakkında bilgiler





Malum 2009 yılı ülkemiz için pek hayırlı geçmiyor, global ekonomik krizin etkisi ile ihracat yapan tüm işletmeler krizden büyük derecede etkilendi.

Kriz neticesinde işsizlik çift haneli rakamlara ulaşarak milyonları buldu. Hal böyle olunca işten çıkartılan veya ücretsiz izne zorlanan çalışanlar için bu yazıyı yazmak benim için zaruriyet halini aldı. Kanuni hakları bilmek ve buna göre hareket etmek herhalde bu zor zamanda yapılacak en doğru iş olacaktır.

Kıdem ve İhbar Tazminatı Nedir?
Öncelikle kıdem ve ihbar tazminatının ne olduğuna deyineyim. Kıdem Tazminatı, işverenin işçi ile arasında olan iş akdini gerekçesi olmadan fesh etmesi halinde işçiye ödeme zorunda olduğu tazminattır. Kıdem tazminatında en önemli husus feshin gerekçesidir. İşverenin kabul edilebilir gerekçeleri ise işçinin sağlık ve ahlak sorunları veya işe devam etmemesini gösterebilir. Bunların dışındaki tüm fesihler haksız fesih sayılır. Bir işçinin kıdem tazminatı alabilmesi için en az 1 yıllık çalışmışlığı olmak zorundadır. Kıdem tazminatı, hesap bilirkişileri tarafından işçinin çalışma süresi ile doğru orantılı olarak hesaplanır.

İhbar tazminatı ise işverenin iş akdini fesh edeceğini, işçiye önceden bildirmemesi durumunda ödemesi gereken tazminattır. İhbar tazminatındaki önceden haber verme süresi işçinin işyerinde ne kadar çalışmışlığı olması ile doğru orantılıdır. Örneğin bir işletmede 6 aydan az çalışmış bir işçi için işveren 2 hafta önceden bildirmesi gerekirken işletmede 1 yıllık geçmişi olan işçiye ise 4 hafta önceden bildirmesi gerekir. İşveren iş akdini fesh edeceğini işçiye önceden haber verdiği takdirde ihbar tazminatı ödemez, sadece kıdem tazminatı öder.

İşten Çıkartılanların Kanuni Hakları Nelerdir?
Kıdem ve İhbar tazminatının ne olduğunu öğrendiysek işten çıkarılan bir işçinin kanuni haklarını hatırlatarak başlayayım.

Örneğin, çalıştığınız işletme kapandı diyelim. Yapmanız gereken davalı kurumun bulunduğu yerel iş mahkemesine tazminat davası açmaktır. Eğer işletmede maaşınız ya da kömür vs gibi sosyal yardım alacağınız kaldıysa alacak davasını da birlikte açabilirsiniz.

İş kanununda işçi alacağı ve işçi lehine yorum ilkesi de nazara alınarak iş mahkemesi bir karar verecektir. Karşı tarafın temyiz etmemesi ya da Yargıtay’dan onanıp gelmesi sonucu karar kesinleşince tazminatı almaya hak kazanacaksınız. Bu süreçler kanunda işçinin başvuru süresi 1 ay, yerel mahkemenin karar verme süresi 2 ay ve Yargıtay aşaması da 1 ay olarak belirlense de türlü nedenlerden dolayı bir kararın kesinleşmesi neredeyse 1-1,5 seneyi bulmaktadır.

İşveren Ücretsiz İzne Çıkarmak İçin Bizi Zorluyor? Ne Yapmalıyız?
Bir işçinin ücretsiz izne çıkartılması için öncelikle muvafakatının olması gerekir. Eğer işçi ücretsiz izne çıkmayı kabul etmediği takdirde davalı işletmenin bulunduğu mahkeme heyetini getirtip tespit tutturur. Böylece ileri de oluşabilecek haklı feshinde önüne geçmiş olur. Eğer işveren işçisini zorlayarak maktu kağıda sadece imza attırmış ise, işçi hemen yine mahkemeye başvurarak attığı ücretsiz izin sözleşmesini tehdit altında attığını ispatlayarak iptal ettirebilir. Eğer ücretsiz izne muvafakat edip örneğin 90 günlük ücretsiz izni kabul ettiğiniz zaman 91. gün işe gitmeniz gerekir. Yoksa işinin lehine olan durumu aleyhine olur.

İşe İade Davası Nedir?
İyi bir işletmede ve iyi bir pozisyonda çalışıyorsunuz, fakat işveren gerekçe göstermeden sizi işten çıkarttı. Eğer işe dönmek istiyorsanız, yine yerel mahkemeye işe iade davası açabilirsiniz. Genelde bu tür davalar sendikalı işçilerin işten kovulması sonucu ortaya çıkar. Eğer işveren işe iade kararına karşı çalışanı işte çalıştırmaz ya da eski konumunda çalıştırmaz ise işçinin işe başladığı tarihten iş iade davasının kesinleşme tarihine kadar olan kıdem ve ihbar tazminatı ödemek zorunda kalır.

Asgari Geçim İndirimi Nedir?
Asgari geçim indirimi işten çıkartılan işçilerin mağdur olmaması için kendilerine ödenen cuzi bir ücrettir. Bekar bir işçi aylık 49 TL alırken, eşi çalışmayan ve iki çocuğu olan bir işçi ise aylık 74 TL gibi bir ücret alır. Asgari geçim indiriminden yararlanmak için İşkur’a başvurulabilir.

Yukarıda anlattığım kanuni haklardan yararlanırken bir avukattan hukuki destek almak çok önemlidir. Zira haklı durumdayken haksız duruma düşebilirsiniz.

damacana.org den alınmıştır.

Etiketler: , , , , , , , , , ,
Facebook Profilinde Paylaş Twitter'da Paylaş
null
Özel Arama
    null