Geçici Vergi Bilgileri

Yazan: admin

11 Mart 2010

Geçici vergi nedir?Geçici vergi, gelir (ticari kazanç sahipleri ile serbest meslek erbabı) ve kurumlar vergisi mükelleflerinin cari vergilendirme dönemlerinin gelir ve kurumlar vergisine mahsuben üçer aylık kazançları üzerinden hesaplanarak ödenen bir peşin vergi uygulamasıdır.

Hangi kazançlar geçici verginin kapsamına girer?Basit usulde vergilendirilenler hariç, ticari kazanç sahipleri, serbest meslek erbabı ve kurumlar vergisi mükellefleri cari vergilendirme döneminin gelir vergisine mahsup edilmek üzere geçici vergi ödemektedirler. Adi ortaklıklar ve kollektif şirketler ile adi komandit şirketler ortaklık olarak gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olmadıklarından geçici vergi mükellefi de değildirler. Ancak adi ortaklıklar ile kollektif şirketlerde ortakların, komandit şirketlerde komandite ortakların şirketten aldıkları kazançlar, şahsi ticari veya mesleki kazanç sayıldığından geçici verginin konusuna girmektedir. Yıllara sari inşaat ve onarma işi yapan mükellefler ile noter bulunmayan yerlerde Adalet Bakanlığınca geçici yetkili noter yardımcısı olarak görevlendirilenler, bu kazançları dolayısıyla geçici vergi ödemeyeceklerdir. Ancak, söz konusu mükellefler, yıllara sari inşaat ve onarma veya geçici yetkili noter yardımcılığı işlerinden elde ettikleri kazançları dışında kalan ticari veya mesleki kazançları için geçici vergi ödemek zorundadırlar. Zirai kazançlar, ücret, menkul ve gayrimenkul sermaye iradı ile diğer kazanç ve iratlar geçici vergi kapsamında değildir.

Yeni işe başlayan, işi bırakan ve tasfiyeye giren mükelleflerde geçici vergi nasıl uygulanacaktır?Yeni işe başlayan mükellefler, faaliyete başladıkları tarihin içinde bulunduğu geçici vergi döneminden itibaren geçici vergi ödemeye başlayacaklardır. İşin bırakılması halinde ise işin bırakıldığı tarihi içeren dönemden sonraki dönemler için geçici vergi beyannamesi verilmeyecektir. Ticaret siciline tescil edilerek tasfiyeye giren kurumlar tasfiyeye girdikleri tarihi ihtiva eden geçici vergi dönem kazançları üzerinden geçici vergi ödeyecekler, bu dönemden sonra geçici vergi beyannamesi vermeyeceklerdir. Birleşme ve devir hallerinde, birleşme ve devir tarihi itibarıyla hukuki varlığı sona eren kurumların birleşme karı veya devir tarihine kadar elde ettiği kazançlar için 15 gün içinde beyanname verilmesi gerektiğinden, hukuki varlığı sona eren kurumlar, birleşme ve devir tarihinin içinde bulunduğu dönemler için geçici vergi beyannamesi vermeyeceklerdir.

Geçici vergiye esas kazanç nasıl tespit edilecektir?Mükellefler, öncelikle ilgili hesap döneminin 3, 6, 9 ve 12 aylık mali tablolarını esas alarak ilgili geçici vergi dönem kazancını, Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 120 inci maddesi hükmüne göre belirleyeceklerdir. Ayrıca, geçici vergiye ilişkin kazançların tespitinde dönemsellik esasına uyulması ve Vergi Usul Kanununun değerlemeye ilişkin hükümlerinin dikkate alınması gerekmektedir.

Geçici vergi nasıl hesaplanacaktır?Geçici vergi, ilgili hesap döneminin üçer aylık kazançlarına, gelir vergisi tarifesinin ilk diliminde yer alan oranın uygulanması suretiyle hesaplanacaktır. Hesaplanan geçici vergiden varsa o hesap dönemi ile ilgili olarak daha önce ödenmiş geçici vergi ve geçici vergiye tabi kazançlarla ilgili olarak tevkif edilmiş vergiler mahsup edilecektir. Mahsuptan sonra kalan tutar o dönem için ödenmesi gereken geçici vergi olacaktır.

Geçici vergi beyannamesi düzenlenirken hangi istisna ve indirimler dikkate alınacaktır?Mükellefler geçici vergiye tabi kazançların tespitinde, söz konusu kazançlarını yıllık beyanname ile beyan etmeleri halinde yararlanabilecekleri tüm indirim ve istisnaları dikkate alabileceklerdir. İndirim ve istisnalardan yararlanma durumu belirli şartlara bağlanmış ise, bu şartların yerine getirilip getirilmediği ilgili geçici vergi döneminin son günündeki duruma göre belirlenecektir.

Geçici verginin dönemleri, beyan ve ödeme zamanları nedir?
Dönemi Beyan Zamanı Ödeme Zamanı
1. Geçici Vergilendirme Dönemi (Ocak-Şubat-Mart Dönemi) 14 Mayıs 17 Mayıs

2. Geçici Vergilendirme Dönemi (Nisan-Mayıs-Haziran Dönemi) 14 Ağustos 17 Ağustos

3. Geçici Vergilendirme Dönemi (Temmuz-Ağustos-Eylül Dönemi) 14 Kasım 17 Kasım

4. Geçici Vergilendirme Dönemi (Ekim-Kasım-Aralık Dönemi) 14 Şubat 17 Şubat

Geçici vergi eksik beyan edilirse ne olur?Beyan edilmesi gereken geçici verginin %10’unu aşan oranda eksik beyan edilmesi durumunda, aşan kısım için vergi ziyaı cezası ile gecikme faizi uygulanacaktır. %10’luk yanılma payının, beyan edilmesi gereken (beyan edilmiş olan değil) geçici vergi matrahı üzerinden hesaplanması gerekmektedir. Geçici vergi beyannamelerinde matrah beyan etmeyen mükellefler için beyan edilmesi gereken vergi matrahının %10’u kadar bir yanılma payı söz konusu olacak, geçici vergi beyannamesi vermeyen mükellefler için ise yanılma payı uygulanmayacaktır. Örnek : Bayan (A)’nın 2002 Ocak- Mart vergilendirme dönemi geçici vergiye ilişkin beyanı 2 milyar liradır. Yapılan inceleme sonucunda Bayan (A)’nın ilgili dönem kazancının 8 milyar lira olduğu tespit edilmiştir. Beyan edilmesi gereken geçici vergi matrahı : 8.000.000.000.TL Beyan edilen geçici vergi matrahı : 2.000.000.000.TL Yanılma payı tutarı (8.000.000.000 x %10) : 800.000.000.TL Yanılma payı sonrası kalan tutar : 7.200.000.000.TL Mükellef (A)’nın beyanı 7.200.000.000.TL veya aşan bir miktar olsaydı, herhangi bir işlem yapılmayacaktı. Mükellef 2 milyar beyan ettiği ve bu tutar %10 luk yanılma payını aştığı için gecikme faizli ve cezalı tarhiyat yapılacaktır.

Geçici verginin mahsubu nasıl yapılacaktır?Yıllık beyanname üzerinden hesaplanan gelir veya kurumlar vergisinden ilgili hesap dönemine ilişkin geçici vergi dönemlerinde ödenen geçici vergi mahsup edilir.Mahsup işleminin yapılabilmesi için, tahakkuk ettirilmiş geçici verginin ödenmiş olması gerekmektedir. Tahakkuk ettirilmiş ancak ödenmemiş olması dolayısıyla yıllık beyanname üzerinden hesaplanan vergiden mahsup imkanı bulunmayan geçici vergi tutarları terkin edilir. Terkin edilen geçici vergi tutarı için vade tarihinden terkin edilmesi gereken tarih olan yıllık beyannamenin verilmesi gereken kanuni sürenin başlangıç tarihine kadar gecikme zammı uygulanır.Ödenen geçici vergi tutarının, geçici verginin ilgili olduğu döneme ilişkin olarak verilen beyanname üzerinden hesaplanan gelir veya kurumlar vergisinden fazla olması halinde, mahsup edilemeyen tutar mükellefin diğer vergi borçlarına mahsup edilir. Mahsup işlemi yıllık beyannamenin verildiği tarih esas alınarak yerine getirilir. Mahsubu yapılacak vergi borçları için vade tarihinden yıllık beyannamenin verildiği tarihe kadar gecikme zammı uygulanır.

Bir vergilendirme dönemine ilişkin olarak ödenen geçici verginin hesaplanan gelir vergisine mahsubu sonucu kalan tutarın mükellefin ortağı olduğu kollektif şirketin vergi borçlarına mahsubu mümkün müdür?Bilindiği üzere 26.04.2004 tarihinde yürürlüğe giren 252 Seri Numaralı Gelir Vergisi Genel Tebliğinde gelir vergisi ile ilgili mahsup ve iadelere ilişkin açıklamalar yapılmıştır. Söz konusu Tebliğin 1.3.1 bölümünde “Mükellefler dilerlerse ortağı bulundukları adi ortaklık veya kollektif şirketlerin müteselsilen sorumlu oldukları vergi borçlarına da mahsuben iade talebinde bulunabilirler. Bu taleplerin yerine getirilebilmesi için, iade alacaklısı mükellefin muaccel hale gelmiş vergi borcunun bulunmaması ve mahsup dilekçesinde adi ortaklık veya kollektif şirketin hangi dönem borçları için mahsup talep edildiğinin belirtilmesi gerekir. Mahsup talebine ilişkin dilekçe ve eklerinin vergi dairesi kayıtlarına girdiği tarih esas alınır. Mükellefin muaccel hale gelmiş vergi borcunun bulunmaması halinde, iade alacağının sonraki dönemlerde muaccel hale gelecek vergi borçlarına mahsubu mümkündür. Bu takdirde mahsup talebi sonraki dönemlerde doğacak verginin tahakkuku ile hüküm eder.” açıklamalarına yer verilmiş olup, bu açıklamanın gerek tevkif yoluyla kesilen vergilerin mahsubunda gerekse geçici verginin mahsubunda dikkate alınması gerekmektedir.

Kurumlar geçici vergiyi ne zaman beyan eder ve öderler?Kurumlar geçici vergisi, üçer aylık geçici vergi dönemini izleyen ikinci ayın ondördüncü günü akşamına kadar beyan edip, yine üçer ayı izleyen ikinci ayın 17 nci günü akşamına kadar ödenir.

Kurumlarda geçici vergi oranı kaçtır?Kurumlar vergisi mükellefleri, cari vergilendirme döneminin kurumlar vergisine mahsup edilmek üzere, Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 120 nci maddesinde belirtilen esaslara göre kurumlar vergisi oranında geçici vergi öderler. Şuan için % 20

Faydalı Bilgiler